Władza rodzicielska i jej ograniczenie

Dziecko aż do pełnoletniości pozostaje pod władzą rodzicielską. Władza ta, co do zasady, przysługuje obojgu rodzicom. Jednakże, zdarzają się sytuacje, gdy trzeba ją ograniczyć w stosunku do jednego lub nawet obojga z nich. Kiedy to następuje i na jakiej podstawie?

Władza rodzicielska

Władza rodzicielska obejmuje między innymi wykonywanie pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz wychowanie go z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Rodzice mają zarówno prawo, jak i obowiązek, wykonywania władzy rodzicielskiej. Powinni to robić tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny (art. 95 § 3 KRO).

W normalnej sytuacji, gdy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich wykonuje obowiązki i uprawnienia z tego wynikające. O istotnych sprawach dziecka rodzice mają decydować wspólnie. Dopiero w braku porozumienia orzeka sąd opiekuńczy (art. 97 KRO).

Rodzice żyjący w rozłączeniu

Sposób wykonywania władzy rodzicielskiej może wyglądać inaczej wtedy, gdy rodzice nie żyją razem. W takiej sytuacji sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania (art. 107 § 1 KRO). Dotyczy to takich przypadków, gdy rodzice nie mogą porozumieć się co do wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej.

Niemniej, sąd pozostawi władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili oni zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem (art. 107 § 1 KRO).

W braku takiego porozumienia, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może jednocześnie powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej tylko jednemu z rodziców, ograniczając ją w stosunku do drugiego rodzica do określonych obowiązków i uprawnień co do osoby dziecka, jeżeli przemawia za tym dobro dziecka (art. 107 § 2 KRO).

Ograniczenie władzy rodzicielskiej

Sądem rzeczowo właściwym do rozpoznania sprawy o ograniczenie władzy rodzicielskiej jest sąd rejonowy (sąd opiekuńczy). Może on ograniczyć władzę rodzicielską wtedy, gdy dobro dziecka jest zagrożone (art. 109 § 1 KRO). Jest to możliwe więc jeszcze zanim doszło do naruszenia dobra dziecka. W tym celu sąd może:

  1. zobowiązać rodziców i dziecko między innymi do pracy z asystentem rodziny lub realizowania innych form pracy z rodziną, skierować dziecko do placówki wsparcia dziennego lub rodziców do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń;
  2. określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun;
  3. poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego;
  4. skierować dziecko do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi;
  5. zarządzić umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń albo zarządzić umieszczenie dziecka w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej.

Ponadto, w ramach ograniczenia władzy rodzicielskiej, sąd może powierzyć zarząd majątkiem dziecka ustanowionemu w tym celu kuratorowi (art. 109 § 3 KRO).

Ingerencja we władzę rodzicielską w rozwodzie

W wyroku rozwodowym sąd (okręgowy) rozstrzyga między innymi o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków. Jednakże, może uwzględnić ich pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka (art. 58 § 1 KRO).

Sąd w rozwodzie może także powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając jednocześnie władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia (art. 58 § 1a KRO).

Władza rodzicielska a kontakty z dzieckiem

Prawo rodziców do utrzymywania kontaktów z dzieckiem oraz prawo i obowiązek sprawowania władzy rodzicielskiej to dwie odrębne instytucje. Ograniczenie, zawieszenie lub nawet pozbawienie władzy rodzicielskiej nie oznacza jednocześnie ograniczenia lub zakazania utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Prawo do kontaktów nie jest bowiem elementem władzy rodzicielskiej. Z tego względu zostało uregulowane w odrębnym oddziale KRO.

Może Ci się również spodobać:

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Informacje zwrotne
Pokaż wszystkie komentarze