Droga do zawodu adwokata i radcy prawnego

mgr Aldona Staniek
prawnik, uczestniczka Studiów Podyplomowych z Prawa Medycznego i Bioetyki
na Uniwersytecie Jagiellońskim

Obecnie najpopularniejszą ścieżką kariery zawodowej tuż po studiach prawniczych jest pójście na wybraną aplikację prawniczą, która w przypadku aplikantów adwokackich i radcowskich trwa 3 lata. Zaczyna się wraz z początkiem każdego roku kalendarzowego, tj. 1 stycznia. Każdy aplikant, w toku szkolenia aplikanckiego, wykonuje czynności przygotowujące go do wykonywania zawodu adwokata lub radcy prawnego, pod pieczą patrona. Po ukończeniu szkolenia aplikanci przystępują do trwającego 4 dni państwowego egzaminu zawodowego. Pozytywny wynik daje pełnię uprawnień zawodowych i prawo do posługiwania się tytułem adwokata lub radcy prawnego.

Niemniej, do wyboru są także inne, alternatywne drogi do zawodu adwokata lub radcy prawnego. 

Alternatywne dojście do zawodu – doktorat

Coraz więcej osób decyduje się na ominięcie trzyletniego szkolenia aplikanckiego, które de facto wiąże się z dużymi kosztami i koniecznością przeorganizowania życia prywatnego i zawodowego. Na popularności zyskuje przystępowanie do egzaminu zawodowego po doktoracie, czyli po obronie i uzyskaniu stopnia naukowego doktora.

Takie rozwiązanie jest całkiem korzystne, ponieważ oprócz nabycia dodatkowej wiedzy z konkretnej dziedziny prawa, na temat której doktorant przygotowuje swą rozprawę doktorską, dostaje się możliwość bezpośredniego podejścia do egzaminu zawodowego. Nie ma więc obowiązku przystąpienia do egzaminu wstępnego na aplikację prawniczą, jak również nie trzeba tej aplikacji ukończyć.

Kształcenie doktoranckie od niedawna odbywa się na nowych zasadach. Powstały bowiem tzw. szkoły doktorskie, zaś zlikwidowany został podział na tryby pobierania nauki – stacjonarny i niestacjonarny. Zlikwidowano także studia doktoranckie na poczet powstałych w 2018 r. szkół doktorskich. Co istotne, uczelnie dostały uprawnienia do prowadzenia tychże szkół kategoriami naukowymi (dyscyplinami), która, zgodnie z tematem artykułu, to „nauki prawne”.

Kształcenie w szkole doktorskiej trwa 4 lata. Po spełnieniu formalności uczelnianych, przygotowaniu rozprawy doktorskiej i po jej publicznej obronie, osoba uzyskuje stopień naukowy doktora w dziedzinie nauk społecznych, w dyscyplinie nauki prawne oraz możliwość przystąpienia do egzaminu zawodowego bez ukończenia aplikacji prawniczej – adwokackiej lub radcowskiej.

Kształcenie w szkołach doktorskich odbywa się nieodpłatnie. Dodać należy, że doktorat uzyskać można w trybie wyżej opisanym, ale także eksternistycznym. W tym trybie wyłączony jest etap zorganizowanego kształcenia, a tym samym związanych z nim metod weryfikacji efektów uczenia się. Z tego powodu tryb ten uwzględnia dodatkowe, określone przez podmiot doktoryzujący, formy weryfikacji efektów uczenia się na 8 poziomie Polskiej Ramy Kwalifikacji dla kandydatów ubiegających się o nadanie stopnia doktora. Postępowanie wszczyna się na wniosek osoby chcącej uzyskać stopień doktora.

Przywileje po doktoracie

Zgodnie z art. 66 ust. 5 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, do egzaminu adwokackiego bez odbycia aplikacji adwokackiej mogą przystąpić m.in. doktorzy nauk prawnych. Taka sama regulacja zawarta jest w ustawie o radcach prawnych (art. 25 ust. 2 pkt 1).

Ponadto, osoby, które posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych, oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów (lub radców prawnych), łącznie przez okres co najmniej 3 lat zajmowały określone stanowiska lub wykonywały określone w ustawie czynności, nie mają obowiązku nie tylko odbycia aplikacji adwokackiej, ale także złożenia egzaminu zawodowego. Wynika to z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a-d Prawa o adwokaturze oraz odpowiednio art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. a-d ustawy o radcach prawnych. Dotyczy o osób, które w powyższym okresie przez wymieniony czas:

  1. zajmowały stanowisko referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub
  2. wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, kancelarii radcy prawnego, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej lub
  3. były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego, lub
  4. były zatrudnione w Trybunale Konstytucyjnym lub międzynarodowym organie sądowym, w szczególności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka, i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego.
 
Alternatywne dojście do zawodu – habilitacja i profesura

Jak wynika z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze oraz odpowiednio art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o radcach prawnych, wymogu odbycia aplikacji adwokackiej (lub radcowskiej) i złożenia egzaminu zawodowego nie stosuje się między innymi do profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych. Oznacza to, że osoba, która uzyskała stopień doktora habilitowanego nie musi ukończyć aplikacji prawniczej ani nawet przystąpić do egzaminu adwokackiego i radcowskiego, tylko może od razu złożyć wniosek o wpis na właściwą listę adwokatów lub radców prawnych. W ten sposób uzyska prawo do wykonywania zawodu i posługiwania się tytułem „adwokat” lub „radca prawny”.

Alternatywne dojście do zawodu – doświadczenie zawodowe

Popularną drogą dojścia do zawodu adwokata lub radcy prawnego bez odbycia aplikacji prawniczej jest przystąpienie do egzaminu zawodowego z samego tzw. doświadczenia zawodowego. Dotyczy to osób, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego w kancelarii adwokackiej, kancelarii radcy prawnego, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej. Wynika to bezpośrednio z art. 66 ust. 2 pkt 3 Prawa o adwokaturze oraz art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy o radcach prawnych.

Jaką drogę wybrać?

Jak wynika z powyższego, katalog sytuacji, które umożliwiają dojście do zawodu adwokata lub radcy prawnego bez odbycia aplikacji prawniczej, nie jest wąski. W związku z tym, każda osoba, która aspiruje do wykonywania tego zawodu, ma wiele możliwości i może wybrać najbardziej jej odpowiadającą.

Bezspornym jest jednak fakt, że zawód adwokata lub radcy prawnego należy wykonywać, niezależnie od drogi, która do niego doprowadziła, w sposób godny i w pełni korespondujący z zapisami Kodeksu Etyki Adwokackiej oraz Kodeksem Etyki Radcy Prawnego.

Polska Adwokatura niedawno obchodziła swoje 100-lecie. Historia Palestry ukazuje nie tylko ważność i potrzebę wykonywania tegoż zawodu, ale także (a nawet przede wszystkim), że pomimo wielu zdarzeń na przestrzeni tych 100 lat, Adwokatura nadal sprawuje jedną z najważniejszych dla społeczeństwa rolę, czyli obrony wartości i praw obywateli, którzy muszą stawić się przed sądem. To także swoista gwarancja, że obywatel nie pozostaje sam ze swoimi problemami prawnymi. 

Choć powszechna droga do zawodu, aplikacją się zwie –
jakie inne dojścia do zawodu są, z niniejszego artykułu, dowiesz się!

Kształcenie w doktorskich szkołach, a może tytuł naukowy profesora?

Różne są możliwości, najczęściej w dwóch konfiguracjach:
bezpośrednie podejście do egzaminu zawodowego lub wpis na listę adwokatów ad hoc,
od Ciebie zależy, którą drogą, chcesz iść po tytuł zawodowy adwokata, krok w krok.

Ścieżka jest to niewątpliwie trudna, niezależnie od wyboru,
lecz niezbaczanie z obranej trasy, zwiastuje Ci tytuł zawodowy i togę z żabotem zielonego koloru!

Jakże ważny to zawód społecznie jest, powie to każdy –
rodzice, chłopak, rodzeństwo i teść.

Nadto, piękna historia Polskiej Palestry i społeczne jej powołanie,
powoduje, że niezwykle wartościowe jest, adwokatem zostanie!

„Stan adwokacki jest równie stary jak sąd, równie szlachetny jak cnota, równie potrzebny jak sprawiedliwość… Podczas gdy najznamienitsze zawody są najbardziej zależne, on jeden pośród wszystkich innych trwa przy swojej szczęśliwej i niewzruszalnej niezawisłości”

Henri Francois d’Aguesseau

Może Ci się również spodobać:

Subskrybuj
Powiadom o
guest
2 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Informacje zwrotne
Pokaż wszystkie komentarze
Klara
Klara
5 miesięcy temu

Czy spółka komandytowa, w której zdobyło się to doświadczenie musi być prowadzona przez adwokata?