ZUS nie wypłaca zasiłku – co dalej?

Od pojawienia się koronawirusa w Polsce minął już rok. Początki pandemii sparaliżowały nie tylko działanie przedsiębiorstw, ale także urzędów. W zeszłym roku ogromna ilość ubezpieczonych czekała nawet kilka miesięcy na wypłatę świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, w szczególności zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Wydawać by się mogło, że w ciągu ubiegłego roku ZUS powinien już wypracować schemat postępowania, aby nie dochodziło do tak dramatycznych opóźnień. Nic bardziej mylnego. Co można zrobić, gdy ZUS zwleka z wypłatą zasiłku?

Przykra rzeczywistość

W chwili obecnej wciąż wiele osób czeka na rozpatrzenie przez ZUS wniosków, w szczególności o wypłatę zasiłków z ubezpieczenia chorobowego. Podobny problem dotyczy wniosków o wypłatę renty. Czas oczekiwania na decyzję organu jest de facto nieokreślony, a ZUS nie musi płacić odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń. Najczęściej jedyną informacją, jaką osoba ubezpieczona może uzyskać od organu, jest to, że „sprawa jest w opracowaniu, data wypłaty nie została jeszcze ustalona„.

Ponadto, jak wskazał mi sam ZUS „obecnie w okresie pandemii, mimo upływu ustawowego terminu na rozpatrzenie sprawy, może zdarzyć się, że wniosek będzie rozpatrzony po tym terminie [ustawowym – przyp. aut.]. Aktualnie odczuwamy znaczny wzrost wniosków o zasiłki, co niewątpliwie wpływa na czas rozpatrzenia spraw„.

Czy ZUS może w taki sposób tłumaczyć swoją bezczynność? Moim zdaniem natłok spraw do rozpatrzenia i sytuacja związana z COVID-19 nie powinna mieć wpływu na wydawanie decyzji w ustawowym terminie. Rozpoznawanie wniosków o wypłatę świadczeń należy do kompetencji ZUS jako organu administracji publicznej. W sytuacji, gdy wniosków tych jest dużo lub brakuje pracowników z powodu pandemii, organ powinien wypracować taki schemat postępowania, aby mimo obecnej sytuacji świadczenia były wypłacane osobom potrzebującym w terminie.

Bądź co bądź, ZUS miał bardzo dużo czasu na przeorganizowanie się i dostosowanie swojego trybu działania do sytuacji związanej z koronawirusem.

Termin na rozpatrzenie sprawy

Zgodnie z art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane te sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 KPA).

Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, co będzie dotyczyć większości spraw prowadzonych przed ZUS o wypłatę zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 KPA).

Obowiązki organu po upływie terminu

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ (ZUS) jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 KPA). Co istotne, ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn od niego niezależnych (art. 36 § 2 KPA). 

Ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie

Od 1 czerwca 2017 r. strona postępowania administracyjnego ma prawo wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Jest to warunek późniejszego złożenia skargi do sądu administracyjnego. Dotyczy to spraw ZUS rozpatrywanych w trybie administracyjnym (m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy). W przypadku spraw ZUS, w których właściwe są sądy powszechne (m.in. zasiłek chorobowy i macierzyński), nie ma konieczności składania ponaglenia.

Ponaglenie należy złożyć bezpośrednio do ZUS (art. 37 § 3 KPA), który będzie miał 7 dni na jego rozpatrzenie (art. 37 § 5 KPA). Pismo należy uzasadnić.

Bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania
Właściwość sądu administracyjnego

W niektórych sprawach, takich jak świadczenia przyznawane w drodze wyjątku (np. specjalny zasiłek opiekuńczy) lub umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wnosi się skargę na bezczynność ZUS lub przewlekłe prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym, po wyczerpaniu przysługujących środków. Właściwy jest tutaj sąd administracyjny. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy należy złożyć do sądu administracyjnego za pośrednictwem ZUS. 

ZUS pozostaje w bezczynności, jeżeli nie załatwi sprawy w ustawowym terminie 1 miesiąca lub, w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej, w terminie 2 miesięcy bądź też, o ile poinformował o nowym terminie rozpatrzenia sprawy, po upływie tego terminu.

Z kolei postępowanie prowadzone przez ZUS popadnie w przewlekłość, gdy organ będzie je prowadził dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Będzie to miało miejsce w szczególności, gdy ZUS będzie podejmował czynności pozorne, aby nie popadać w bezczynność, przy czym czynności te nie będą de facto dążyły do załatwienia sprawy, czyli wypłaty świadczenia. Są to sprawy rzadkie. Najczęściej organ będzie pozostawał w bezczynności, a więc przysługiwać będzie skarga na bezczynność organu.

Właściwość sądu powszechnego

W pozostałych sprawach co do zasady właściwe do rozpoznania sprawy o bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez ZUS (m.in. zasiłek chorobowy i macierzyński) są sądy powszechne. Stosuje się w tym przypadku przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (KPC).

Zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, odwołanie do sądu przysługuje w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Dotyczy to m.in. niewydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego. W takiej sytuacji nie ma konieczności wnoszenia ponaglenia, ponieważ sprawa toczyć się będzie w ramach postępowania cywilnego, a nie administracyjnego.

Po upływie ww. 2 miesięcy można wnieść odwołanie do sądu powszechnego, za pośrednictwem ZUS. Zgodnie z art. 477(9) § 4 KPC, jeżeli organ nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie 2 miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. W takiej sytuacji, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ do wydania decyzji w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Wniosek o interwencję RPO

Każda osoba pokrzywdzona bezczynnością organu, zwłaszcza gdy nie może uzyskać rzetelnej informacji o terminie rozpatrzenia jej sprawy, może złożyć do Rzecznika Praw Obywatelskich wniosek o zajęcie się sprawą. Pismo takie jest wolne od opłat. Powinno zawierać oznaczenie wnioskodawcy oraz osoby, której wolności i praw sprawa dotyczy, a także określać przedmiot sprawy.

Wniosek można złożyć między innymi w formie elektronicznej za pośrednictwem formularza. Biuro RPO nawet tego samego lub następnego dnia roboczego od wpłynięcia wniosku kieruje do organu (ZUSu) zapytanie z prośbą o przedstawienie szczegółowego stanu sprawy w oparciu o posiadane akta i przekazanie odpowiedzi.

Bardzo rekomenduję tę drogę postępowania w sytuacji, gdy ZUS pozostaje w bezczynności, a ubezpieczony czeka na wypłatę świadczenia z przez kilka miesięcy. Najczęściej po wystosowaniu przez RPO zapytania do organu, wniosek o wypłatę świadczenia jakimś dziwnym trafem odnajduje się i (ba!) nawet znajduje się pracownik, który go rozpozna, a świadczenie zostaje wypłacone w ciągu zaledwie kilku dni.

Może Ci się również spodobać:

Subskrybuj
Powiadom o
guest
15 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Informacje zwrotne
Pokaż wszystkie komentarze
Ewa
Ewa
4 miesięcy temu

Dziękuję za ten artykuł, bardzo mi pomógł.

Kuba
Kuba
4 miesięcy temu

Dzień dobry,
ZUS spóźnia się z wypłatą 3 miesiące. Napisałem do RPO, a oni wysłali pismo do ZUS 8.06. Jest 15 i wciąż nie ma odpowiedzi. Ile czasu ma ZUS na ustosunkowanie się do pisma?

Kuba
Kuba
Odpowiedz  Kuba
4 miesięcy temu

Przepraszam za bezpośrednie pytanie, ale ja już nie wiem jak sobie radzić…

Kuba
Kuba
Odpowiedz  Zuzanna Lewandowska
4 miesięcy temu

Bardzo dziękuję 😀

Ewka
Ewka
3 miesięcy temu

Na innej stronie, gdzie powołano się na postanowienie sądu administracyjnego (IV SAB/Wa 917/19) przeczytałam, że w przypadku opóźnień w wypłacie zasiłku chorobowego, należy złożyć odwołanie do sądu cywilnego, a nie administracyjnego, gdyż administracyjny w tych sprawach nie jest właściwy i odrzuca takie skargi na bezczynność. Jak zatem jest w rzeczywistości?

Ewka
Ewka
Odpowiedz  Zuzanna Lewandowska
3 miesięcy temu

Dziękuję za rzeczową odpowiedź. Niemniej, chodziło mi nie tyle o właściwość sądu, co o sam schemat działania w przypadku bezczynności ZUS. Czytając Pani artykuł odniosłam wrażenie, że dotyczy on głównie opóźnień w wypłacie zasiłków chorobowych, czy macierzyńskich , na co poniekąd wskazuje sam tytuł wpisu. Opisuje w nim Pani jakie czynności można podjąć, gdy ZUS nie wypłaca zasiłku, tj. złożenie ponaglenia a później skargi. Stąd właśnie moja wątpliwość, gdyż tak jak wspomniałam, natknęłam się na stanowisko, zgodnie z którym w takiej sytuacji nie uruchamia się tej całej procedury administracyjnej, lecz składa się odwołanie do sądu powszechnego, a w tym przypadku,… Czytaj więcej »

jerzy
jerzy
2 miesięcy temu

na skarge do pana boga tylko to chory kraj

Joanna
Joanna
2 miesięcy temu

Mam pytanie 5 miesiąc. choruje wtym miesiącu zus nie zapłacił mi chorobowego Jak długo mam czekać

Ewelina
Ewelina
21 dni temu

Polecam usługi firmy Conperio. Pomagają w kontroli zwolnień lekarskich. Znajomi przedsiębiorcy też bardzo sobie chwalą.