Rozwód za porozumieniem stron to jedna z form rozwiązania małżeństwa, uregulowana w artykule 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Oznacza to zaniechanie orzekania o winie na zgodny wniosek obu stron. Sąd nie ustala wówczas, kto ponosi odpowiedzialność za rozpad małżeństwa, a wyrok wywołuje takie same skutki, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.
Czym jest rozwód za porozumieniem stron i kiedy jest możliwy?
Aby sąd mógł orzec rozwód za porozumieniem stron, musi nastąpić trwały i zupełny rozkład pożycia. Oznacza to całkowite ustanie trzech więzi łączących małżonków:
- Więź duchowa – brak uczucia miłości, zanik emocjonalnego zaangażowania.
- Więź fizyczna – ustanie pożycia intymnego.
- Więź gospodarcza – brak wspólnego gospodarstwa domowego (choć małżonkowie mogą nadal zamieszkiwać pod jednym dachem z powodów ekonomicznych, prowadząc oddzielne finanse).
Zgodny wniosek stron jest dla sądu wiążący, co znacznie upraszcza postępowanie dowodowe i przyspiesza postępowanie.
Dlaczego warto wybrać rozwód bez orzekania o winie?
Decyzja o rozwodzie bez orzekania o winie niesie za sobą wiele korzyści, przede wszystkim: szybkość postępowania, niższe koszty oraz mniejszy stres dla całej rodziny. W przeciwieństwie do procesu z orzekaniem o winie, który może trwać latami i generować ogromne koszty, rozwód za porozumieniem jest rozwiązaniem pragmatycznym.
Wybór co do orzekania o winie lub braku orzekania w tym przedmiocie powinien być każdorazowo poprzedzony profesjonalną analizą prawną sytuacji konkretnej rodziny.
Krótszy czas trwania (często jedna rozprawa)
Rozwód za porozumieniem stron może zakończyć się już na pierwszej rozprawie. Cała procedura trwa zazwyczaj od 6 do 12 miesięcy, w zależności od obłożenia konkretnego Sądu Okręgowego. Dla porównania, sprawy o rozwód z orzekaniem o winie ciągną się średnio od 2 do 3 lat w I instancji, a w skrajnych przypadkach nawet dłużej. Czas oczekiwania na rozprawę apelacyjną w Warszawie to obecnie nawet 2 lata i dłużej od dnia wniesienia apelacji od wyroku rozwodowego. Łącznie postępowanie rozwodowe może zatem trwać nawet 5 lat albo więcej. Szybkość postępowania zależy od obłożenia wokandy w sądzie – w dużych miastach czas oczekiwania może być dłuższy.
Niższe koszty i zwrot połowy opłaty sądowej
Wybór rozwodu bez orzekania o winie jest korzystniejszy finansowo. Standardowa opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Jednak w przypadku orzeczenia rozwodu bez orzekania o winie, sąd z urzędu zwraca połowę uiszczonej opłaty, czyli 300 zł, a 150 zł zasądza od strony pozwanej. Ostateczny koszt sądowy dla każdego z małżonków to zatem jedynie 150 zł.
Mniejszy stres i ochrona dobra dzieci
Rezygnacja z walki o winę pozwala uniknąć „prania brudów” na sali sądowej, przesłuchiwania świadków z kręgu rodziny i znajomych oraz wzajemnego oskarżania się. To kluczowy aspekt dla dobra dzieci – rodzice, którzy potrafią się porozumieć, dają lepsze rokowania na zgodną współpracę wychowawczą po rozwodzie. Zasada „nie palenia mostów” ułatwia ustalenie kontaktów i sprawowanie władzy rodzicielskiej w przyszłości.
Ile kosztuje rozwód za porozumieniem stron w 2026 roku?
Całkowity koszt rozwodu zależy od stopnia skomplikowania sprawy i tego, czy małżonkowie korzystają z pomocy profesjonalnych pełnomocników. Podstawą jest jednak budżet obejmujący opłatę sądową oraz ewentualne wynagrodzenie adwokata.
Jeżeli chcesz wiedzieć ile kosztowałby rozwód w Twojej konkretnej sprawie – napisz do mnie, a prześlę wycenę.
Opłata sądowa od pozwu i zasady jej zwrotu
Wniesienie pozwu wiąże się ze stałą opłatą w wysokości 600 zł. Kwotę tę uiszcza strona wnosząca pozew na rachunek właściwego sądu. Jak wspomniano wcześniej, przy zgodnym wniosku o zaniechanie orzekania o winie, po uprawomocnieniu się wyroku sąd zwraca powodowi 300 zł, a 150 zł zasądza od strony pozwanej. W praktyce każdy z małżonków ponosi zatem koszt 150 zł.
Czy adwokat jest potrzebny i ile kosztuje?
Udział adwokata nie jest obowiązkowy, jednak profesjonalna pomoc prawna zapewnia bezpieczeństwo i poprawność pism procesowych. Adwokat rozwodowy pomoże sformułować pozew tak, aby nie zawierał braków formalnych, co przyspieszy sprawę.
Koszt adwokata przy rozwodzie za porozumieniem stron jest znacznie niższy niż w przypadku procesu spornego i zazwyczaj waha się w granicach 4000-5000 zł netto + podatek VAT w stawce 23%. Warto rozważyć tę opcję jako inwestycję w spokój i pewność, że wszystkie ustalenia (zwłaszcza dotyczące dzieci) są prawnie zabezpieczone.
Koszty mediacji i dodatkowe wydatki
Jeśli małżonkowie nie mogą dojść do porozumienia we wszystkich kwestiach, mogą skorzystać z mediacji. Koszt mediacji ze skierowania sądu jest regulowany ustawowo (zazwyczaj kilkaset złotych od każdego z małżonków za jedno posiedzenie mediacyjne). Dodatkowym wydatkiem może być podział majątku – jeśli odbywa się u notariusza, należy liczyć się z kosztami taksy notarialnej zależnej od wartości majątku.
Procedura krok po kroku – jak uzyskać rozwód za porozumieniem stron?
Uzyskanie rozwodu wymaga przejścia przez sformalizowaną procedurę sądową. Nawet przy pełnej zgodzie małżonków, sąd musi przeprowadzić rozprawę i wydać wyrok.
Krok 1: Kompletowanie wymaganych dokumentów
Przed złożeniem pozwu należy zgromadzić niezbędne załączniki. Podstawowe dokumenty do rozwodu to:
- Skrócony odpis aktu małżeństwa w oryginale.
- Skrócone odpisy aktów urodzenia małoletnich dzieci w oryginale (jeżeli dzieci urodziły się przed zawarciem związku małżeńskiego zdarza się, że sądy wymagają odpisów zupełnych ich aktów urodzenia).
- Dowód uiszczenia opłaty sądowej (600 zł).
- W przypadku, gdy małżonkowie zawierali umowy majątkowe małżeńskie albo umowy o podział majątku wspólnego – wypis z aktu notarialnego.
Krok 2: Jak napisać pozew o rozwód za porozumieniem stron?
Pozew o rozwód powinien spełniać wymogi pisma procesowego. Musi zawierać oznaczenie sądu, stron (powód, pozwany), w tym dane teleadresowe powoda i pozwanego oraz numer PESEL powoda, żądania pozwu, wnioski dowodowe oraz uzasadnienie.
Konieczne jest także wskazanie oświadczenia o tym, czy podjęto próby mediacji lub pozasądowego rozwiązania sporu. Jest to wymóg formalny – w przeciwnym razie sąd wezwie do uzupełnienia braków, co może przedłużyć postępowanie.
W uzasadnieniu należy opisać, kiedy i dlaczego nastąpił rozkład pożycia, wskazując na ustanie więzi duchowej, fizycznej i gospodarczej, oraz potwierdzić, że decyzja jest przemyślana i ostateczna.
Krok 3: Złożenie pozwu w Sądzie Okręgowym
Pozew wraz z załącznikami (w dwóch egzemplarzach – jeden dla sądu, drugi dla pozwanego) składa się w biurze podawczym lub wysyła listem poleconym do Sądu Okręgowego. Sądem właściwym jest ten, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym nadal stale przebywa. Jeśli jednak ten warunek nie jest spełniony, pozew należy skierować do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego.
Krok 4: Przebieg rozprawy rozwodowej i wyrok
W pierwszej kolejności sąd przesyła do pozwanego odpis pozwu i zobowiązuje go do złożenia odpowiedzi na pozew. W przypadku rozwodu bez orzekania o winie pozwany powinien złożyć odpowiedź na pozew, w której wskaże, że zgadza się z żądaniami pozwu.
Sąd wyznacza także termin rozprawy . Podczas rozprawy sąd przesłuchuje strony, pytając o przyczyny rozkładu pożycia i moment ustania więzi.
Przykładowe pytania sądu to: „Czy kocha pani męża?”, „Czy współżyją państwo fizycznie?”, “Od kiedy nie mieszkają państwo razem?”, “Jak obecnie dzielą się państwo opieką nad dziećmi?”, „Czy widzą państwo szansę na uratowanie małżeństwa?”.
Jeśli małżonkowie podtrzymują zgodne stanowisko, rozprawa jest krótka i kończy się ogłoszeniem wyroku.
Jeżeli ze związku małżeńskiego pochodzą małoletnie dzieci, sąd co do zasady ma obowiązek przesłuchać świadka dla wykazania sytuacji opiekuńczo-wychowawczej. Dobrze jest wskazać dane świadka od razu w pozwie. W przeciwnym razie sprawa może nie zakończyć się na jednym terminie – sąd będzie wzywał świadka na kolejny termin rozprawy.
Rozwód za porozumieniem stron a dzieci – co musisz ustalić?
Posiadanie małoletnich dzieci jest czynnikiem, który sąd bada ze szczególną wnikliwością. Zgodnie z prawem orzeczenie rozwodu nie może być sprzeczne z dobrem dziecka. Aby rozwód przebiegł sprawnie, rodzice muszą przedstawić zgodne stanowisko w trzech kluczowych obszarach.
Władza rodzicielska, kontakty i alimenty
Wyrok rozwodowy musi obligatoryjnie rozstrzygać o:
- Władzy rodzicielskiej -obecnie zazwyczaj sąd pozostawia ją obojgu rodzicom, ale sąd może też ograniczyć władzę rodzicielską lub całkowicie jej pozbawić.
- Miejsce zamieszkania dzieci – sąd ma obowiązek orzec przy którym z rodziców będzie zamieszkiwało każde z dzieci po rozwodzie
- Kontaktach z dziećmi – w jakich terminach i formie rodzic niesprawujący bezpośredniej opieki będzie spotykał się z dziećmi, chyba że rodzice zgodnie wniosą o nieorzekanie o kontaktach
- Alimentach na dziecko – ustalenie kwoty, którą jeden z rodziców będzie płacił na utrzymanie małoletnich.
Plan wychowawczy (Porozumienie rodzicielskie) – klucz do sukcesu
Najlepszym sposobem na szybki rozwód przy posiadaniu dzieci jest spisanie i dołączenie do pozwu Porozumienia Rodzicielskiego (Planu Wychowawczego). Jest to dokument podpisany przez obu małżonków, w którym szczegółowo regulują oni kwestie opieki, kontaktów i kosztów utrzymania dzieci. Posiadanie takiego planu jest dla sądu sygnałem, że konflikt nie wpływa na dzieci.
Plan wychowawczy (porozumienie rodzicielskie) można sporządzić u mediatora albo adwokata. Potrzebujesz porozumienia albo wsparcia w rozmowach z drugim rodzicem? Napisz do mnie – ustalimy najlepszą drogę działania.
Czy sąd dzieli majątek na sprawie rozwodowej?
Co do zasady sąd w wyroku rozwodowym dzieli majątek wspólny tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu (art. 58 § 3 KRO). W praktyce oznacza to, że podział majątku na sprawie rozwodowej jest możliwy w zasadzie wtedy, gdy małżonkowie są w pełni zgodni co do składu majątku i sposobu jego podziału (dołączają gotowy plan podziału). W przeciwnym razie sąd nie będzie o tym rozstrzygał, odsyłając strony do odrębnego postępowania po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego.
Jeżeli małżonkowie wcześniej ustanowią u notariusza rozdzielność majątkową, mogą dokonać podziału majątku także pozasądowo, jeszcze przed wyrokiem rozwodowym. Z tym zastrzeżeniem, że w przypadku nieruchomości podział ten musi nastąpić u notariusza w formie aktu notarialnego.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy można cofnąć zgodę na brak orzekania o winie?
Tak, zgoda na zaniechanie orzekania o winie może być cofnięta przez każdą ze stron aż do momentu zamknięcia rozprawy.
Warto mieć świadomość „pułapki taktycznej zgody” – zdarza się, że współmałżonek początkowo godzi się na porozumienie, by uśpić czujność, a na rozprawie zmienia zdanie, dążąc do orzeczenia winy. W takim przypadku sprawa zmienia się w proces sporny.
Nie oznacza to jednakże braku możliwości zmiany swojego stanowiska – w takiej sytuacji sąd wyznacza termin na złożenie pisma przygotowawczego i przedłożenie swoich własnych dowodów. Konieczna jest także modyfikacja pozwu – nie można już dalej wnosić o nieorzekanie o winie, zaś powód musi zadeklarować, czy chce orzeczenia wyłącznej winy pozwanego czy winy obojga w rozkładzie pożycia.
Czy alimenty na małżonka są możliwe bez orzekania o winie?
Tak, ale na innych zasadach niż przy orzeczeniu winy. Przy rozwodzie za porozumieniem stron, małżonek może żądać alimentów od byłego współmałżonka tylko wtedy, gdy znajduje się w niedostatku. Obowiązek ten wygasa z upływem 5 lat od orzeczenia rozwodu (chyba że zajdą wyjątkowe okoliczności) lub w momencie zawarcia nowego małżeństwa przez uprawnionego. Nie ma tu zastosowania zasada „pogorszenia stopy życiowej”, która obowiązuje przy winie wyłącznej.
Potrzebujesz indywidualnej porady w sprawie rozwodu?
Każda sprawa wygląda inaczej — dlatego warto skonsultować swoją sytuację z prawnikiem. Jestem adwokatem rozwodowym z Warszawy z wieloletnim doświadczeniem w sprawach rodzinnych. Udzielam porad prawnych, reprezentuję klientów w sprawach o rozwód, opiekę nad dzieckiem i alimenty.
adwokat Zuzanna Lewandowska-Toczyłowska
Napisz do mnie, porozmawiajmy: kontakt@kancelarialewandowska.com
Zadzwoń: +48 510 668 414